Θαλής Γ. Αντωνιάδης (1824-1906): Εκδότης, Λόγιος, Πρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» - Σκύρος

 

Έλληνας εκδότης – λόγιος – πρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» 

Δραστηριότητα κυρίως στο δεύτερο μισό του αιώνα. 

Βιογραφική παρουσίαση

Ο Θαλής Αντωνιάδης υπήρξε μία από τις μορφές του αθηναϊκού πνευματικού χώρου του 19ου αιώνα. Ανήκε στην κατηγορία των μορφωμένων αστών της εποχής που δραστηριοποιήθηκαν στον χώρο του βιβλίου, της εκδοτικής παραγωγής και των φιλολογικών εταιρειών, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της νεοελληνικής πνευματικής ζωής μετά τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.

Η Αθήνα της περιόδου αυτής αναπτύσσεται σταδιακά σε πνευματικό κέντρο του ελληνισμού. Γύρω από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, τα τυπογραφεία και τις φιλολογικές εταιρείες δημιουργείται ένα δίκτυο λογίων, εκδοτών και επιστημόνων που επιδιώκουν την καλλιέργεια της παιδείας και τη διάδοση των γραμμάτων. Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και η δράση του Αντωνιάδη.

Ο Αντωνιάδης συνδέθηκε με τον χώρο των εκδόσεων και της τυπογραφίας. Οι εκδότες της εποχής δεν περιορίζονταν απλώς στην εκτύπωση βιβλίων· συχνά λειτουργούσαν ως οργανωτές πνευματικών δραστηριοτήτων, υποστηρικτές συγγραφέων και φορείς διάδοσης νέων ιδεών. Η εκδοτική δραστηριότητα της εποχής συνέβαλε αποφασιστικά στη διάδοση επιστημονικών, ιστορικών και φιλολογικών έργων, καθώς και στη διαμόρφωση του ελληνικού μορφωτικού κοινού.

Ο Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός»

Η σημαντικότερη γνωστή δημόσια ιδιότητα του Θαλή Αντωνιάδη ήταν η προεδρία του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».

Ο σύλλογος ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1865 και υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους πνευματικούς οργανισμούς της νεότερης Ελλάδας. Στόχος του ήταν:

η προαγωγή των γραμμάτων και των επιστημών

η διοργάνωση διαλέξεων και φιλολογικών εκδηλώσεων

η ενίσχυση της εκδοτικής δραστηριότητας

η καλλιέργεια της ελληνικής παιδείας.

 

Ο Αντωνιάδης υπηρέτησε ως πρόεδρος του συλλόγου το 1869, σε μια περίοδο κατά την οποία ο «Παρνασσός» εδραιωνόταν ως σημαντικός θεσμός της αθηναϊκής κοινωνίας.

Στους χώρους του συλλόγου οργανώνονταν διαλέξεις, λογοτεχνικές αναγνώσεις και επιστημονικές συζητήσεις, ενώ παράλληλα εκδιδόταν το περιοδικό «Παρνασσός», το οποίο αποτέλεσε σημαντικό όργανο δημοσίευσης φιλολογικών, ιστορικών και επιστημονικών μελετών.

Η θέση του στην πνευματική ζωή της Αθήνας

Η δραστηριότητα του Θαλή Αντωνιάδη πρέπει να ιδωθεί μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της διαμόρφωσης της ελληνικής διανόησης του 19ου αιώνα. Η εποχή χαρακτηρίζεται από την ίδρυση μορφωτικών συλλόγων, βιβλιοθηκών και επιστημονικών εταιρειών, οι οποίες λειτουργούν ως κέντρα παραγωγής και διάδοσης γνώσης.

Ο «Παρνασσός» αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους τέτοιους θεσμούς. Μέσα από τις δραστηριότητές του συνδέθηκαν μεταξύ τους πανεπιστημιακοί, συγγραφείς, ιστορικοί και πολιτικοί παράγοντες. Η συμμετοχή και η προεδρία του Αντωνιάδη στον σύλλογο δείχνει ότι κατείχε αναγνωρισμένη θέση στους κύκλους αυτούς.

Οι μορφές όπως ο Αντωνιάδης αντιπροσωπεύουν τη γενιά που επιδίωξε να δημιουργήσει θεσμούς πολιτισμού και να ενισχύσει τη διάδοση της ελληνικής παιδείας σε μια περίοδο κατά την οποία το νεοσύστατο κράτος προσπαθούσε να συγκροτήσει την πολιτιστική του ταυτότητα.

Συνοπτικό χρονολόγιο

1865 – Ίδρυση του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».

1869 – Ο Θαλής Αντωνιάδης αναλαμβάνει πρόεδρος του συλλόγου.

19ος αιώνας – Δραστηριότητα στον εκδοτικό και φιλολογικό χώρο της Αθήνας.

Σημασία

Η ιστορική σημασία του Θαλή Αντωνιάδη συνδέεται κυρίως με τη συμμετοχή του στους θεσμούς της πνευματικής ζωής της Αθήνας του 19ου αιώνα. Ως εκδότης και πρόεδρος του «Παρνασσού» ανήκε στους ανθρώπους που στήριξαν την ανάπτυξη των ελληνικών γραμμάτων και τη συγκρότηση των πρώτων οργανωμένων μορφωτικών ιδρυμάτων του νεοελληνικού κράτους.

Ο Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός» (1865-1900)
 
Ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1865 από ομάδα νέων λογίων και πανεπιστημιακών. Στόχος τους ήταν να δημιουργήσουν έναν θεσμό αντίστοιχο των μεγάλων ευρωπαϊκών μορφωτικών εταιρειών, που θα προωθούσε τα γράμματα, τις επιστήμες και τις τέχνες.
Η ίδρυση του συλλόγου πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα μεταβαλλόταν από μικρή διοικητική πρωτεύουσα σε πνευματικό κέντρο του ελληνισμού. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών, οι πρώτες βιβλιοθήκες και τα τυπογραφεία δημιουργούσαν τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός ζωντανού μορφωτικού χώρου.
Ο «Παρνασσός» οργανώθηκε ως μορφωτικό σωματείο με:
δημόσιες διαλέξεις
φιλολογικές αναγνώσεις
επιστημονικές συζητήσεις
εκδόσεις βιβλίων και περιοδικών
δημιουργία βιβλιοθήκης.
 
Η αίθουσα διαλέξεων του συλλόγου αποτέλεσε για πολλές δεκαετίες έναν από τους σημαντικότερους χώρους πνευματικής ζωής της Αθήνας.
Κατά τις δεκαετίες 1870-1890 ο σύλλογος γνώρισε μεγάλη ακμή. Στις εκδηλώσεις του μιλούσαν πανεπιστημιακοί, ιστορικοί, αρχαιολόγοι και λογοτέχνες. Οι διαλέξεις συχνά δημοσιεύονταν στο περιοδικό του συλλόγου και διαδίδονταν σε ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο.
Ο «Παρνασσός» υπήρξε επίσης σημαντικός φορέας κοινωνικής δραστηριότητας. Στον χώρο του οργανώνονταν μουσικές εκδηλώσεις, φιλανθρωπικές συγκεντρώσεις και πολιτιστικές γιορτές.
Μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα είχε ήδη καθιερωθεί ως ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά ιδρύματα της Ελλάδας.
Πρόεδροι του συλλόγου (ενδεικτικά πρώτες δεκαετίες)
Μεταξύ των πρώτων προέδρων του «Παρνασσού» συγκαταλέγονται:
Μιχαήλ Λάμπρος
Σπυρίδων Λάμπρος
Παντελεήμων Χρύσανθος
Θαλής Αντωνιάδης
Παύλος Νικολάρας
Ιωάννης Καμπουρόγλους
Χρήστος Λόντος
Εμμανουήλ Δραγούμης.
 
Οι άνθρωποι αυτοί ανήκαν κυρίως στον πανεπιστημιακό και δικηγορικό κόσμο της Αθήνας και αποτέλεσαν τον πυρήνα της ελληνικής διανόησης της εποχής.
Ελληνικά φιλολογικά περιοδικά του 19ου αιώνα
 
Ο 19ος αιώνας υπήρξε η εποχή της μεγάλης ανάπτυξης του ελληνικού περιοδικού τύπου. Μέσα από τα περιοδικά διακινούνταν ιδέες, φιλολογικές μελέτες, ιστορικά άρθρα και λογοτεχνικά έργα.
 
Τα σημαντικότερα φιλολογικά περιοδικά της εποχής είναι τα εξής.
 
Πανδώρα (1850-1872)
Ήταν από τα σημαντικότερα φιλολογικά περιοδικά της Αθήνας. Δημοσίευε ιστορικά και φιλολογικά άρθρα και συνέβαλε στη διαμόρφωση του μορφωμένου κοινού.
 
Εστία (1876-1895 περιοδικό)
Αργότερα μετατράπηκε στη γνωστή εφημερίδα. Στο περιοδικό δημοσιεύθηκαν έργα πολλών λογοτεχνών της εποχής.
 
Παρνασσός (από το 1877)
Το περιοδικό του Φιλολογικού Συλλόγου. Δημοσίευε επιστημονικές και φιλολογικές μελέτες υψηλού επιπέδου.
 
Ιλισσός (1868-1872)
Φιλολογικό περιοδικό που εξέδιδε ο Θαλής Αντωνιάδης.
 
Ευτέρπη
Περιοδικό με έντονη παρουσία ποιημάτων και λογοτεχνικών κειμένων.
 
Αθήναιον
Ένα ακόμη περιοδικό με φιλολογικό και πολιτιστικό περιεχόμενο.
 
Τα περιοδικά αυτά αποτελούν σήμερα βασικές πηγές για τη μελέτη της ελληνικής διανόησης του 19ου αιώνα.
 
Το περιοδικό «Ιλισσός»
 
Το περιοδικό «Ιλισσός» ήταν ένα από τα ενδιαφέροντα φιλολογικά έντυπα της Αθήνας στα τέλη της δεκαετίας του 1860.
Ιδρυτής και εκδότης ήταν ο Θαλής Αντωνιάδης, νομικός και άνθρωπος του πνευματικού χώρου.
Το περιοδικό εκδιδόταν στην Αθήνα από το 1868 έως το 1872.
Αρχικά κυκλοφορούσε μηνιαία και αργότερα δεκαπενθήμερα. Η έκδοση ήταν προσεγμένη και συχνά περιλάμβανε εικονογραφημένο υλικό.
Στο περιοδικό δημοσιεύονταν:
φιλολογικά δοκίμια
ιστορικά άρθρα
ποιήματα
κριτικές βιβλίων
πολιτιστικά θέματα.
 
Η ύλη του απευθυνόταν στο μορφωμένο κοινό της Αθήνας και των ελληνικών παροικιών.
Οι συνδρομητές του περιοδικού βρίσκονταν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ελληνικές κοινότητες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και της Ευρώπης, γεγονός που δείχνει τη διάδοση του ελληνικού πνευματικού τύπου εκείνη την εποχή.
Παρότι το περιοδικό έπαψε να εκδίδεται το 1872, αποτελεί σημαντική πηγή για την ιστορία των ελληνικών γραμμάτων.
Η σημασία του Θαλή Αντωνιάδη
Η μορφή του Αντωνιάδη δεν είναι από τις πλέον γνωστές της εποχής, ωστόσο ανήκει σε εκείνη τη γενιά που δημιούργησε τις πρώτες οργανωμένες δομές της ελληνικής πνευματικής ζωής.
Ως εκδότης του «Ιλισσού» και πρόεδρος του «Παρνασσού» συνέβαλε:
στην ανάπτυξη του φιλολογικού τύπου
στη διάδοση των γραμμάτων
στη δημιουργία μορφωτικών θεσμών στην Αθήνα.

Δηµήτριος Χατζηνικολής (1891-1977): Καθηγητής Ε.Μ.Π. - Χαλκίδα

Γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1891

Εργασία: 1919-1923: Μηχανικός Δημοσίων Έργων Υπουργείου Συγκοινωνίας. 1923-1928: Ελεύθερος επαγγελματίας. 1928-: Προϊστάμενος μελετών οδοποιΐας Α.Ο.Ε. "Προμηθεύς".

Δημοσιεύσεις: Αρθρογραφία στο περιοδικό Τεχνικά Χρονικά.

Έκτακτος Καθηγητής Οδοποιίας (1956-62)

Απεβίωσε το 1977.

Δημήτριος Κορωναίος (1903- ): Καθηγητής και Πρύτανης Ε.Μ.Π. - Χαλκίδα

 

Δημήτριος Κορωναίος: Γεννήθηκε στην Χαλκίδα το 1903.

Εισήχθη στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου το

1919 και αποφοίτησε πρώτος το 1925.

Εργάσθηκε ως μηχανικός σε εταιρείες από το 1925 έως το 1940 και υπηρέτησε ως

Προϊστάμενος του Γραφείου Στατικού Ελέγχου Κατασκευών στο Πολεοδομικό

Γραφείο Αθηνών από το 1940 έως το 1952.

Το 1948 αναγορεύτηκε υφηγητής στην έδρα Σιδηροπαγούς Σκυροδέματος και το 1950 εξελέγη τακτικός καθηγητής στην έδρα Δομικής Μηχανικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Διετέλεσε Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου το 1965 και το 1966,

Προπρύτανης και Πρύτανης το 1967 και Προπρύτανης το 1968.

Από το 1948 διετέλεσε Καθηγητής στη Σχολή Τεχνικής Εκπαίδευσης Αξιωματικών

Μηχανικού και Καθηγητής Μηχανικής Σχολής Δοκίμων από το 1947 έως το 1950.

Διετέλεσε Γενικός Διευθυντής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων το 1959.

Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ενώσεως Γεφυροποιών, της Αμερικανικής Εταιρίας

Πολιτικών Μηχανικών, της Αμερικανικής Γεωγραφικής Εταιρίας, της Αρχαιολογικής

Εταιρίας Αθηνών. Αντιπροσώπευσε την Ελλάδα στο 2ο Διεθνές Συνέδριο

Εδαφομηχανικής στο Rotterdam το 1948 και το Πολυτεχνείο στο 4ο Διεθνές Συνέδριο Γεφυροποιίας στο Cambridge το 1952.

Μετείχε στον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ως έφεδρος σημαιοφόρος και τιμήθηκε με

το παράσημο του Αργυρού Σταυρού Φοίνικος μετά ξιφών.

Συνέγραψε τα βιβλία «Ωπλισμένον σκυρόδεμα (1938 β΄ έκδοσις 1956), «Το

σκυρόδεμα με αρχικάς τάσεις» (1948), «Η επιρροή της ελαστικότητας του

σκυροδέματος και του χάλυβος, επί της αντοχής των εξ ωπλισμένου σκυροδέματος

διατομών» (1951)