Αλέξανδρος Μωραϊτίδης (1850 – 1929): Δημοσιογράφος, Εκπαιδευτικός, Ακαδημαϊκός, Συγγραφέας – Σκιάθος

 

Αλέξανδρος Μωραϊτίδης (1850-1929). Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης γεννήθηκε στη Σκιάθο, πρωτότοκος γιος ανάμεσα σε επτά αδέρφια. Ο πατέρας του, ξάδερφος της μητέρας του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, καταγόταν από αρχοντική οικογένεια του Μυστρά και η μητέρα του από ιερατική οικογένεια της Σκιάθου. Στη Σκιάθο τέλειωσε το δημοτικό σχολείο και το 1871 αποφοίτησε από το Βαρβάκειο γυμνάσιο στην Αθήνα σε ηλικία εικοσιενός ετών. Λόγος της καθυστέρησης ήταν η απουσία της τρίτης τάξης του γυμνασίου από τη Σκιάθο που σε συνδυασμό με την οικονομική ανέχεια της οικογένειάς του τον ανάγκασε να περιμένει αρκετά πριν το ταξίδι του στην Αθήνα. Ένα χρόνο αργότερα γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών από όπου αποφοίτησε δέκα χρόνια αργότερα (1881). Από το 1872 υπήρξε μέλος του Παρνασσού, όπου γνώρισε τους εκδότες Δημήτριο Κορομηλά και Βλάση Γαβριηλίδη. Με τη βοήθειά τους ξεκίνησε η ενασχόλησή του Μωραϊτίδη με τη δημοσιογραφία. Από το 1880 και για είκοσι χρόνια εργάστηκε ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση. Το 1901 παντρεύτηκε τη Βασιλική Φουλάκη, με την οποία αποφάσισαν να ζήσουν εν παρθενία. Από το 1907 ο Μωραϊτίδης εγκατέλειψε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική του δραστηριότητα και μετά το θάνατο της Βασιλικής (1914) αποτραβήχτηκε από τα εγκόσμια και ασχολήθηκε μόνο με τη συγγραφή και μετάφραση θεολογικών κειμένων Μετά τον θάνατο της συζύγου του ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης εγκατέλειψε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική του δραστηριότητα και έζησε ασκητικά στην Αθήνα. Μοναδική του ασχολία ήταν η συγγραφή και μετάφραση θεολογικών κειμένων και οι μεταφράσεις αρχαίων κειμένων. Έγραψε εκκλησιαστικές ακολουθίες και μετέφρασε πατερικά κείμενα, όπως Γρηγόριο Ναζιανζηνό, Μέγα Βασίλειο κ.α.ως το 1919, οπότε πείστηκε από το δημοσιογράφο Στέφανο Δάφνη να τυπώσει τον πρώτο τόμο των διηγημάτων του. Το 1914 τιμήθηκε με το Αριστείο των γραμμάτων και των Τεχνών. Το 1828 αναγορεύτηκε πρόσεδρο μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Λίγο πριν το θάνατό του έγινε μοναχός και άλλαξε το όνομά του σε Ανδρόνικος. Πέθανε το 1929.

Απολαυστική η ανάγνωση τους!

23 Διηγήματα Α.Μωραϊτίδη

Πηγή εικόνας: https://www.pemptousia.gr

Το έργο του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην ελληνική λογοτεχνία με το πρώτο του έργο με τίτλο «Μιχαήλ Κομνηνός-Δεσπότης της Ηπείρου», ένα δράμα που γράφτηκε το 1872 και θεωρείται χαμένο ως σήμερα. Το έργο αυτό κέρδισε το Α΄ βραβείο στο Βουτσιναίο ποιητικό διαγωνισμό.Το 1873 μετέφρασε από τα λατινικά το ποίημα «Η Βερενίκης κόμη». Το 1874 ανέλαβε την δημοσίευση των πρακτικών της Ελληνικής Βουλής στην «Εφημερίδα», ενώ παράλληλα διακωμωδούσε την πολιτική κίνηση από τις στήλες της σατιρικής εφημερίδας «Αγορά», την οποία εξέδιδε ο ίδιος. Την ίδια χρονιά δημοσίευσε και το πρώτο του θεατρικό έργο με τίτλο «Βάρδας Καλλέργης». Το 1875 δημοσιεύτηκε στο «Αθηναϊκόν Ημερολόγιον» του Δημητρίου Κορομηλά η κωμωδία του με τίτλο «Τις πταίει». Το 1876 κυκλοφόρησε η κωμωδία «Τα δύο δόμινα». Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και το επόμενο θεατρικό έργο του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη με τίτλο «Καταστροφή των Ψαρών», που βραβεύτηκε στο Νικοδήμειο διαγωνισμό, αλλά και το ιστορικό μυθιστόρημα «Δημήτριος ο πολιορκητής».
Μέχρι το 1881 ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης είχε δημοσιεύσει διάφορα έργα, ποιήματα, θεατρικά κ.α. σε εφημερίδες και περιοδικά, όπως το «Μη χάνεσαι» και σε διάφορα Ημερολόγια της εποχής. Το 1889 κυκλοφόρησε το έργο του με τίτλο «Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως» και το 1896 το έργο με τίτλο «Χαμάρετο». Με τα δύο αυτά έργα έλαβε μέρος στο Λασσάνειο δραματικό διαγωνισμό.
Τα περισσότερα διηγήματά του ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης τα δημοσίευσε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» την περίοδο 1888-1908 ήταν κυρίως διηγήματα με χριστουγεννιάτικο ή πασχαλινό περιεχόμενο και ηθογραφικό χαρακτήρα. Επίσης ασχολήθηκε με το θέατρο, την μετάφραση, το δοκίμιο και την ποίηση. Η ποιητική του παραγωγή μπορεί να είναι μικρή σε έκταση αλλά περιλαμβάνει λυρικά και θρησκευτικά ποιήματα, γραμμένα στη δημοτική, όσο ήταν πιο νέος, και την καθαρεύουσα στην πιο ώριμη περίοδο της ζωής του. Για το θέατρο έγραψε αρχικά κωμωδίες και αργότερα πέρασε στο χώρο της μίμησης της σεξπηρικής γραφής.
Σήμερα όμως ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης είναι περισσότερο γνωστός ως συγγραφέας Διηγημάτων και Ταξιδιωτικών εντυπώσεων, που εκδόθηκαν σε 6 τόμους με τίτλο «Διηγήματα» την περίοδο 1921 – 1928. Οι ταξιδιωτικές του ιστορίες αντλούν κυρίως τα θέματά τους από τα νησιά του Αιγαίου, το Άγιον Όρος, την Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία και τους Αγίους Τόπους. Αρχικά δημοσιεύτηκαν στο «Μη χάνεσαι» και στην συνέχεια στις εφημερίδες «Ακρόπολι» και «Αθήναι» από το 1889 μέχρι το 1907. Εκδόθηκαν κι αυτά σε 6 τόμους με τίτλο «Με του Βορηά τα κύματα» την περίοδο 1922 – 1927. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί περίτεχνη καθαρεύουσα, με εξαίρεση τα διαλογικά μέρη.

Το 1926 ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης έγινε μέλος και το 1928 της Ακαδημίας Αθηνών.

Τα έργα του επανεκδόθηκαν φιλολογικά σε τρεις τόμους την περίοδο 1991 – 1993, πολλές δεκαετίες μετά τον θάνατό του.

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης και το Άγιο Όρος

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης ήταν βαθιά θρησκευόμενος με πνευματικές απαρχές και αναφορές στο θείο του Δημήτριο Επιφανίου, που αργότερα έγινε Ιερομόναχος Διονύσιος και αναδείχθηκε σε μια από τις πιο πνευματικές φυσιογνωμίες του τόπου και της εποχής του και με την ζωή και το έργο του επηρέασε βαθύτατα τον έργο του Μωραϊτίδη αλλά και του Παπαδιαμάντη.
Το 1888 ο 38χρονος Αλέξανδρος Μωραϊτίδης είχε πια κατασταλάξει σχετικά με τις θρησκευτικές και πνευματικές του αναζητήσεις, όταν για πρώτη φορά επισκέφτηκε το Άγιο Όρος. Εκείνη την εποχή το Άγιο Όρος βρισκόταν ακόμα υπό οθωμανική κατοχή, που όμως γινόταν όλα και πιο ελαστική όσο περνούσε ο καιρός. Έτσι, η περιοχή ανθούσε πληθυσμιακά αλλά και πνευματικά. Ερχόταν συνεχώς νέοι μοναχοί και ταυτόχρονα γινόταν συντήρηση των κτιρίων και των ιερών κειμηλίων. Αυτό συνέβαινε γιατί οι περισσότεροι από τους νέους μοναχούς ήταν εγγράμματοι και ασχολούνταν με όλα όσα απαρτίζουν το Άγιο Όρος, πέρα από τη λατρεία του Θεού. Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης εντόπισε αμέσως και κατανόησε όλες τις βελτιώσεις στο Άγιο Όρος και αισθάνθηκε να γαληνεύει από όσα έβλεπε και άκουγε και γενικά όσα βίωνε εκεί.
Ακολούθησαν και άλλα τρία ταξίδια – προσκυνήματα του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη στο Άγιο Όρος το 1893, το 1898 και το 1900. Στο Άγιο Όρος βρισκόταν πια και ο πνευματικός του πατέρας, Γέροντας Δανιήλ Κατουνακιώτης ο Σμυρναίος. Τις εντυπώσεις και τα βιώματά του από το Άγιο Όρος τα δημοσίευσε συνολικά το 1924 σε έναν από τους 6 τόμους του έργου του «Με του Βορηά τα Κύματα», μια συλλογής με εντυπώσεις από τα ταξίδια του ανά τον κόσμο.
Το 1920 ο ακούραστος ταξιδιώτης Αλέξανδρος Μωραϊτίδης αποσύρθηκε για να ζήσει στο νησί του, την Σκιάθο. Από εκεί τον Σεπτέμβριο του 1929 πήγε για μια τελευταία φορά στο Άγιο Όρος για να λάβει το μοναστικό σχήμα, παίρνοντας το όνομα Ανδρόνικος. Το Οκτώβριο όμως αρρώστησε βαριά. Στις 20 Οκτωβρίου ζήτησε να εξομολογηθεί και κοινώνησε και το μεσημέρι της Παρασκευής 25 Οκτωβρίου 1929, μόλις 40 μέρες μετά την κουρά του, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης πέθανε στην Σκιάθο από επιπλοκές κήλης.
Την επόμενη μέρα, ημέρα γιορτής του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτη, έγινε η κηδεία του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη, με πλήθος κόσμου να τον συνοδεύει. Ετάφη δίπλα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Για την προσωπικότητα και το έργο του μίλησαν θερμά ο παπα-Γιώργης Ρήγας και ο Σκιαθίτης δικηγόρος, βουλευτής και αντιπρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Αιγιαλείδης.
Στις 31 Οκτωβρίου 2019, με αφορμή τα 90 χρόνια από τον θάνατό του, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας τίμησε τον Σκιαθίτη Αλέξανδρο Μωραϊτίδη με μια εκδήλωση στον Πύργο Βιβλίων, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Αλέξανδρος Μωραϊτίδης και Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ήταν τρίτα ξαδέρφια. Ο Παπαδιαμάντης όμως επισκίασε τον ξάδερφό του, τον οποίο αναφέρει μια και μόνη φορά με το μικρό του όνομα λέγοντας «ο άλλος Αλέξανδρος». Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης όμως τιμά πολλές φορές τον ξάδερφό του. Και όταν βρισκόταν στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισαίου, που πλέον δεν υπάρχει, ο Μωραϊτίδης συνόδευε τον Παπαδιαμάντη στις αγρυπνίες ως ιεροψάλτης.

Το έργο του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη δεν είναι τόσο γνωστό όσο του Παπαδιαμάντη, ούτε έτυχε μεγάλης αποδοχής από τους κριτικούς, το κοινό και τους συναδέλφους λογοτέχνες κατά το πέρασμα των χρόνων. Όμως δεν απέκτησε και τους ορκισμένους εχθρούς, όπως ο Παπαδιαμάντης. Ο Μωραϊτίδης ήταν πιο κοσμικός χαρακτήρας, πιο πετυχημένος κοινωνικά αλλά και σε ότι έκανε επαγγελματικά. Ο ίδιος μάλιστα βοήθησε τον ξάδερφό του να μπει και να ενταχθεί στο χώρο της δημοσιογραφίας.

Πηγή: 

https://maxmag.gr/afieromata/alexandros-moraitidis/

 

Σπύρος Τριχάς (1880 – 1938): Ηθοποιός της όπερας – Χαλκίδα

Σπύρος Τριχάς

Κωστής Δεμερτζής στη "Νέα Προοδευτική Εύβοια"

ΣΠΥΡΟΣ ΤΡΙΧΑΣ

(1880–1938)

Ηθοποιός – Εκπρόσωπος της πρώιμης ελληνικής οπερέτας

Βιογραφική παρουσίαση

Ο Σπύρος Τριχάς υπήρξε σημαντική μορφή του ελληνικού θεάτρου των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Η πρώτη του θεατρική εμφάνιση σημειώνεται το 1906, στο έργο Ο θάνατος του Περικλέους του Α. Παλαιού, υπό τη διεύθυνση του διακεκριμένου πρωταγωνιστή Διονυσίου Ταβουλάρη. Δύο χρόνια αργότερα, το 1908, ερμήνευσε τον Ιάγο στον Οθέλο, επιβεβαιώνοντας τη δραματική του επάρκεια.
Το ίδιο έτος στράφηκε προς την οπερέτα, συμμετέχοντας στην Ελ μαζέλ Νιτούς του Ερβέ. Καθοριστική υπήρξε η συνεργασία του με τον Ιωάννη Παπαϊωάννου, προσωπικότητα που συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της ελληνικής οπερέτας. Ο Τριχάς συμμετείχε σε έργα όπως η Νυχτερίδα του Στράους, η Χριστίνα του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, το Ησαΐα χόρευε και ο Χορ-χορ-αγάς, σε μια περίοδο κατά την οποία το είδος κέρδιζε τη θέση του στο ελληνικό θεατρικό ρεπερτόριο.
Το 1917 έδωσε τιμητική παράσταση με τον Ταρτούφο του Μολιέρου. Το 1924 συγκρότησε ιδιόκτητο θίασο σε συνεργασία με τον Γ. Δράμαλη, ενώ επανειλημμένα συνεργάστηκε με τη σύζυγό του, ηθοποιό Χαρίκλεια Τριχά. Το 1927 επανήλθε στον θίασο του Παπαϊωάννου, αναλαμβάνοντας και καλλιτεχνική διεύθυνση.
Εμφανίστηκε επίσης στην κινηματογραφική παραγωγή Μαρία Πενταγιώτισσα. Απεβίωσε το 1938.

Χρονολόγιο

1880 – Γέννηση.

1906 – Πρώτη θεατρική εμφάνιση: Ο θάνατος του Περικλέους.

1908 – Ιάγος στον Οθέλο· έναρξη δραστηριότητας στην οπερέτα.

1908–1917 – Συμμετοχή σε μεγάλες οπερέτες και περιοδείες.

1917 – Ταρτούφος (τιμητική παράσταση).

1924 – Ίδρυση θιάσου με τον Γ. Δράμαλη.

1927 – Καλλιτεχνική διεύθυνση σε θίασο Παπαϊωάννου.

Χρονολογία μη ακριβώς τεκμηριωμένη – Συμμετοχή στην ταινία Μαρία Πενταγιώτισσα.

1938 – Θάνατος.

Φιλολογική τοποθέτηση

Ο Σπύρος Τριχάς εντάσσεται στη γενιά των ηθοποιών που διαμόρφωσαν τον μετασχηματισμό του ελληνικού θεάτρου από το δραματικό ρεπερτόριο προς το μουσικοθεατρικό είδος. Η συμβολή του στην οπερέτα δεν περιορίστηκε στην ερμηνεία ρόλων· υπήρξε ενεργός φορέας μιας αισθητικής και τεχνικής μετάβασης. Η μαθητεία του κοντά στον Ιωάννη Παπαϊωάννου ενίσχυσε τη σκηνική του πειθαρχία και τον κατέστησε μέλος της δημιουργικής ομάδας που εδραίωσε το είδος στην ελληνική σκηνή.

Ιστορικό πλαίσιο (1900–1938)

Η περίοδος δράσης του χαρακτηρίζεται από πολιτικές ανακατατάξεις και κοινωνική μεταβολή: Βαλκανικοί Πόλεμοι, Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, Μικρασιατική Καταστροφή, Μεσοπόλεμος. Παράλληλα, η αστικοποίηση διαμορφώνει νέο κοινό με διαφορετικές πολιτισμικές προσδοκίες. Η οπερέτα ανταποκρίθηκε σε αυτές τις ανάγκες, προσφέροντας κοσμοπολίτικη αισθητική και μουσικοθεατρική ψυχαγωγία.

Θεατρική γεωγραφία και πολιτισμική κινητικότητα

Οι περιοδείες σε Κωνσταντινούπολη και επαρχιακά κέντρα υπήρξαν βασικός μηχανισμός διάδοσης του είδους. Το θέατρο λειτούργησε ως φορέας πολιτισμικής συνοχής του ελληνισμού. Ο Τριχάς εντάχθηκε σε αυτό το δίκτυο κινητικότητας, συμβάλλοντας στη διάδοση της οπερέτας πέρα από τα αστικά όρια.

Θέατρο και πρώιμος κινηματογράφος

Η συμμετοχή του στη Μαρία Πενταγιώτισσα μαρτυρεί τη μετάβαση των θεατρικών ηθοποιών στο νέο μέσο. Ο Τριχάς εκπροσωπεί τον καλλιτέχνη που κινείται στο μεταίχμιο σκηνής και κινηματογράφου, σε μια εποχή τεχνολογικής και αισθητικής ανανέωσης.

Σκηνική φυσιογνωμία και υποκριτικό ύφος

Η υποκριτική του ταυτότητα συνδύαζε δραματική σοβαρότητα και μουσικοθεατρική ευελιξία. Η εμπειρία του στο κλασικό ρεπερτόριο ενίσχυσε τη σκηνική του πειθαρχία, ενώ η ενασχόληση με την οπερέτα καλλιέργησε ρυθμό και εκφραστική ισορροπία. Ως θιασάρχης και καλλιτεχνικός διευθυντής ανέλαβε ρόλο διαμορφωτή αισθητικής κατεύθυνσης.

Αποτίμηση – Θέση στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου

Ο Σπύρος Τριχάς κατέχει θέση μεταβατική αλλά ουσιώδη. Δεν υπήρξε ριζοσπαστικός ανατροπέας, αλλά σταθερός διαμορφωτής. Η συμβολή του έγκειται στη συνέπεια, στην τεχνική αρτιότητα και στη συμμετοχή του στη διαδικασία εδραίωσης της ελληνικής οπερέτας. Στο πρόσωπό του αποτυπώνεται η πορεία ενός θεάτρου που αφομοιώνει ευρωπαϊκές επιρροές και τις εντάσσει στον εθνικό πολιτισμικό κορμό.

Μαρία Πενταγιώτισσα

Πρεμιέρα: 1929

Σκηνοθεσία: Αχιλλέας Μαδράς

Ηθοποιοί: Φρίντα Πουπελίνα (Μαρία Πενταγιώτισσα) , Αιμίλιος Βεάκης , Αχιλλέας Μαδράς (παπα-Γαβριήλ) , Εμμανουήλ Καντιώτης , Σπύρος Τριχάς , Βασίλης Αυλωνίτης , Βιβή Θεολόγου (Χρυσώ) , Ευρυδίκη Αμηρά , Γιάννης Σπαρίδης , Νικόλαος Κόκκος , Ηλίας Κανακάς (Βασιλιάς Όθων) , Τάκης Χατζηχρήστος , Λοράνδος Ιωάννου , Σίμος Πάρης (Τουρκάκης)

Trivia: Το νεγκατίφ της ταινίας αυτής υπήρχε στο αρχείο του Αχιλλέα Μαδρά, στον οποίο απευθύνθηκε ο Κλέαρχος Κονιτσιώτης για να συμπεριλάβει σκηνές της στην ταινία του "Τον Παλιό Εκείνο τον Καιρό".

Χαρίκλεια Τριχά

Σύζυγος του ηθοποιού Σπύρου Τριχά και βασική συνεργάτιδα του. Εμφανίστηκε μαζί του στη «Νυχτερίδα» του Στράους με το θίασο του Θωμά Οικονόμου καθώς επίσης και σε διάφορες οπερέτες του θιάσου του Ι. Παπαϊωάννου «Ελληνική Οπερέτα». 

Αναφέρεται και σαν ερμηνεύτρια της λαίδης Μάκβεθ.

Για την Ελληνική Οπερέτα κάποιες πληροφορίες

Πατήστε τον παρακάτω σύνδεμο:

Ελληνική Οπερέττα

Βασιλική Μουρτίκα-Κάλφα ( – ): Λαογράφος – Χαλκίδα