Γιώργος Σταμελάκος (1954- 2021) : Μεταφραστής, Ανώτατος δικαστικός - Χαλκίδα

Σήμερα, 9 Μαΐου 2026, πληροφορήθηκα —με οδύνη— ότι «εδώ και κάμποσα χρόνια ο Γιώργος δεν είναι πια μαζί μας». Το 2019, για τελευταία φορά, είχαμε επικοινωνήσει και μιλήσαμε για τα μεταφρασμένα ποιήματα που επρόκειτο να μου στείλει. Ζούσε τότε στην Αθήνα και είχε παντρευτεί τη σύντροφό του των τελευταίων χρόνων. Τα έλαβα και, για κάποιο λόγο άγνωστο σε μένα τότε, δεν υπήρξε άλλη επικοινωνία. Σήμερα μαθαίνω τον λόγο... Τι κρίμα! Δεν ήταν απλός φίλος ο Γιώργης· η προσωπικότητά του φώτιζε όλους μας.
Γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1954. Παιδικός φίλος, και οι αναμνήσεις όμορφες και πολλές. Θυμάμαι ότι κάτω από το σπίτι του, εκεί στην αρχή της Γαζέπη, υπήρχε το ψιλικατζίδικο του Ανδρέα Ανθόπουλου. Μαζί με άλλα, είχε και περιοδικά τεραστίου ενδιαφέροντος για τον Γιώργο και εμένα: Κλασικά Εικονογραφημένα, Μάσκα, Μυστήριον, Γκαούρ-Ταρζάν, Μίκυ Μάους κ.λπ., τα οποία, κατόπιν ειδικής συμφωνίας με τον κυρ-Αντρέα, τα διαβάζαμε και τα επιστρέφαμε.
Παρόμοιες καταστάσεις «εκπαίδευσης» βιώναμε και στην Πλατεία Αγοράς, στο περίπτερο του Γιάννη του Μαριού. Μάλιστα ο Γιώργος, εις ανάμνησιν, μου ζήτησε, πριν χαθεί, να γράψω κάτι για τον Γιάννη τον Μαριό — και το έκανα. 

Ο Γιάννης...ο Μαριός

«Καλά, τώρα, γιατί κλαις;»

«Θέλω το Κλασσικοοό!»

«Προχώρα! Δεν έχουμε λεφτά για τέτοια!»

«Δεν είναι τέτοιααα! Είναι “Οι Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζηηης”».

Για μέρες το ίδιο τροπάρι! Ο πατέρας να με κρατάει από το χέρι, καθώς περνούσαμε  από το περίπτερο του  Ιορδάνη  (δίπλα στου Αρβανιτάκη το ζαχαροπλαστείο) κι εγώ να μυξοκλαίω για να μου αγοράσει το κλασσικό, που ήταν κρεμασμένο προκλητικά στην πλαϊνή σανίδα!

Ήταν αρχές δεκαετίας του εξήντα…

Μετά το σχολείο πήγαινα με τα πόδια από τον Καράμπαμπα στο κουρείο του παππού μου, Γιώργου Βέγγου, όπου δούλευε ως κάλφας ο πατέρας μου Μάρκος.

Εγώ ξεσκόνιζα τους πελάτες μετά τα κουρέματα και μου έδιναν κατιτίς.

Δύσκολα χρόνια!

Μετά βίας το κουρείο συντηρούσε και τις δύο οικογένειες. Ο Χρήστος Θαλάσσης, μεγάλο για την εποχή μπακάλικο, “έγραφε” συνέχεια και τον εξοφλούσαμε, όποτε είχαμε χρήματα! Να σκεφτείς ότι αρχικά υπήρχαν τρεις καρέκλες. Δούλευε σ' αυτό και ο Αντώνης, ο γιος του παππού, αλλά αναγκάστηκε να ανοίξει κουρείο στα Χάλια για να επιβιώσει. Θυμάμαι ότι την απόσταση των πέντε, περίπου χιλιομέτρων την έκανε με ποδήλατο και ο δρόμος, βέβαια, δεν ήταν ο σημερινός... ήταν όπως και το όνομα τού χωριού... “Χάλια”!

Τώρα το χωριό λέγεται  “Δροσιά”.

Καθόμουν λοιπόν στο κουρείο, μικρό παιδάκι, κάνοντας τα πάντα σε ένα μικρό μαρμάρινο - στρογγυλό τραπεζάκι! Ζωγράφιζα, διάβαζα τα μαθήματά μου και διάφορα εξωσχολικά. Από τα τελευταία η μεγάλη μου αγάπη ήταν τα καταπληκ- τικά, ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα, τα περίφημα Κλασσικά Εικονογραφημένα! 

Όλοι οι μεγάλοι συγγραφείς σε παράταξη και βέβαια τα αριστουργήματά τους! Ποια να πρωτοαναφέρω, μιας και η σειρά ξεπερνούσε τους τριακόσιους τίτλους! Μέχρι και ελληνικές τραγωδίες υπήρχαν στον κατάλογο!

"Οι  Άθλιοι", "Μιχαήλ  Στρογκώφ", "Έγκλημα και Τιμωρία", "Οι περιπέτειες του Μάρκο Πόλο", "Αβραάμ  Λίνκολν",  "Η καλύβα του μπάρμπα Θωμά" και τόσα άλλα με μαγεύανε! 

Και βέβαια "Οι Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης"!  Ήμουν κι εγώ ένας από αυτούς με την αχαλίνωτη φαντασία μου!

Δε μου γλύτωσε, τελικά, το Κλασσικό! Το αγόρασα με τα λεφτά που έκρυβα κάθε μέρα και κέρδιζα από τα ξεσκονίσματα στο κουρείο. Τα υπόλοιπα τα έδινα στη μάνα μου για τα έξοδα του σπιτιού.

Δεν είχα, όμως, αρκετά Κλασσικά για να κορέσουν τη δίψα μου για διάβασμα σπουδαίων έργων, έστω κι από αυτά. 

Πού λόγος για τα επίσημα βιβλία!

Να πω και την αλήθεια, την αμαρτία μου, προτιμούσα να διαβάσω ένα αριστούργημα από τα κλασσικά εικονογραφημένα, παρά από το επίσημο βιβλίο.

Με την εικονογράφησή τους ήταν πολύ συναρπαστικά!

Το κενό το κάλυπτε ένας απίθανος περιπτεράς στην πλατεία αγοράς, απέναντι ακριβώς από το φαρμακείο του Ταμβακά. 

Το όνομα αυτού: Γιάννης Μαριός!

Μικρό το περίπτερο, ίσα-ίσα χωρούσε την καρέκλα που καθόταν και στις προθήκες του μερικές σειρές από τσιγάρα, σπίρτα, ζαχαρωτά, λίγες σοκολάτες. Οι θησαυροί, όμως, του μικρού του περιπτέρου βρίσκονταν  στο πλάι του και στο έδαφος! Στοίβα τα Κλασσικά Εικονογραφημένα! Μικρότερες στοίβες : "Το Μυστήριο", "Η Μάσκα", "Ο Μικρός Ήρως", "Γκαούρ Ταρζάν"!  Ήταν ο παράδεισός μου!

Τι τα έκανε, όμως, όλα αυτά ο Μαριός; Τα πουλούσε; 

Όχι! Τα δάνειζε, με το αζημίωτο, βέβαια!

Ο περιπτεράς, Γιάννης Μαριός, είχε την πρώτη (και τελευταία;) δανειστική βιβλιοθήκη στη Χαλκίδα, επί πληρωμή!

Καλά, με το ενοίκιο; Πρωτοτυπούσε κι εκεί! Σε χρέωνε με την ημέρα!

Ακριβώς δεν μπορώ να θυμηθώ τις χρεώσεις, αλλά, αν πούμε ότι για μια μέρα σε χρέωνε ένα πενηνταράκι, για τρεις μέρες το ποσό ανέβαινε στη δραχμή.

Αυτό είχε και τα καλά του.

Έπεφτα με τα μούτρα στο διάβασμα και τα επέστρεφα αυθημερόν!

Πάντα, όμως, η μεγάλη απορία του πατέρα μου ήταν πώς, εφ’ όσον μου έδιναν πουρμπουάρ σχεδόν όλοι, το ταμείο κάθε βράδυ ήταν πενιχρό; Είχα συνεννοηθεί με τον Μαριό, εάν ερωτηθεί, να απαντήσει ότι μου έδινε όλα τα βιβλία τσάμπα  …από συμπάθεια!

Για πότε πεταγόμουν τρέχοντας από το κουρείο στον Μαριό και καλύπτοντας

μια απόσταση περίπου εκατό μέτρων...απίστευτο μεν- αληθινό δε, κανείς δεν με έπαιρνε χαμπάρι. Ως έφηβος ήμουν καλός στους δρόμους ταχύτητας στα εξήντα και εκατό μέτρα.

 Ίσως και γι’ αυτό να είχε βάλει το χεράκι του ο Γιάννης, ο Μαριός!

Μεγάλες πλάκες λοιπόν και ιστορίες που τις αναπολώ με νοσταλγία... όχι μόνο λόγω της παιδικής ηλικίας, την οποία ούτως ή άλλως όλοι τη νοσταλγούμε!

Τι οδήγησε έναν απλό περιπτερά να δημιουργήσει δανειστική βιβλιοθήκη έναντι πολύ μικρού αντιτίμου; Μόνο το κέρδος;  Το όποιο κέρδος;  Δεν το πιστεύω…. γιατί τα παιδιά αναγνώστες και πελάτες του δεν ήταν πολλά.

Τον θυμόμαστε, λοιπόν, ακόμα και σήμερα τον Μαριό οι λιγοστοί, αλλά σταθεροί πελάτες του. Δυστυχώς πέθανε λίγα χρόνια μετά από μια σπάνια νόσο.

Με τα Κλασσικά εικονογραφημένα ποια ήταν η συνέχεια;  Ήταν μια παιδική προτίμηση και μου πέρασε;

Όχι! Μεγάλος, πια, με οικογένεια άρχισα να αγοράζω Κλασσικά... όπου τα εύρισκα. Βλέπετε υπήρχε, πλέον, και η οικονομική ευχέρεια.

Σε μερικά παλαιοβιβλιοπωλεία υπήρχαν γνήσια Κλασσικά του τότε και βέβαια έγιναν και επανεκδόσεις  με όχι τόσο καλή ευκρίνεια των εικόνων.

Επίσης, το χαρτί των αρχικών ήταν καλύτερο.

Ο αδελφικός μου φίλος, Γιώργος Σταμελάκος, μού ζήτησε να γράψω κάτι για τον Γιάννη, τον Μαριό.

Έγραψα το κείμενο και ζωγράφισα το περίπτερο του Γιάννη.

Ελπίζω να σου αρέσει,  Γιώργη, το έργο μου... το οποίο σου το αφιερώνω!