Η αναφορά στον Επίγονο τον Χαλκιδέα ως αγγειογράφο και αγγειοπλάστη των ελληνιστικών χρόνων προέρχεται, όπως σημειώνεται, από το έργο του ιστορικού και αρχαιολόγου Επαμεινώνδα Βρανόπουλου Ιστορία της Εύβοιας (Β΄ έκδ., 2000). Στην καταγραφή του Βρανόπουλου μνημονεύεται ένας τεχνίτης με το όνομα Επίγονος, ο οποίος χαρακτηρίζεται Χαλκιδεύς, δηλαδή καταγόμενος από τη Χαλκίδα, και δραστηριοποιήθηκε ως αγγειοπλάστης και αγγειογράφος κατά την ελληνιστική περίοδο.
Η πληροφορία για τον Επίγονο τον Χαλκιδέα βασίζεται σε αρχαιολογική μαρτυρία που δημοσιεύθηκε ήδη στα τέλη του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με την καταγραφή, το όνομά του βρέθηκε χαραγμένο σε λαβή αγγείου, η οποία εντοπίστηκε το 1889 κατά τη διάνοιξη του παλαιού δρόμου που συνέδεε τη Chalcis με την Eretria. Η εύρεση αυτή ανακοινώθηκε στο αρχαιολογικό περιοδικό Αθηνά, τόμος 1 (1889), σελίδα 317.
Μεταγραφή
«Κατά τὴν διάνοιξιν τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης ἐκ Χαλκίδος εἰς Ἐρέτριαν εὑρέθη λαβὴ κεραμείου ἀγγείου, ἐφ’ ἧς ἦν ἐγγεγραμμένον τὸ ὄνομα:
ΕΠΙΓΟΝΟΣ ΧΑΛΚΙΔΕΥΣ.
Ἡ ἐπιγραφή φαίνεται ἀνήκουσα εἰς τεχνίτην κεραμέα, πιθανώτατα τῶν Ἑλληνιστικῶν χρόνων.»
Η μορφή αυτή είναι χαρακτηριστική των αρχαίων επιγραφών που αναγράφονται σε κεραμικά αντικείμενα και δηλώνει συνήθως τον τεχνίτη ή τον κατασκευαστή. Στην κεραμική της ελληνιστικής περιόδου ήταν συνηθισμένο να χαράσσεται το όνομα του δημιουργού επάνω σε τμήματα του αγγείου, όπως στη λαβή ή στη βάση. Με τον τρόπο αυτό ο τεχνίτης δήλωνε την καταγωγή του και συχνά το εργαστήριό του. Από αυτή την επιγραφή συμπεραίνεται ότι ο Επίγονος ήταν τεχνίτης κεραμικής από τη Χαλκίδα, πιθανότατα αγγειοπλάστης και ίσως και αγγειογράφος. Η χρονολόγηση του αγγείου, σύμφωνα με την αρχαιολογική αξιολόγηση, τοποθετείται στους ελληνιστικούς χρόνους, δηλαδή μεταξύ του 4ου και του 1ου αιώνα π.Χ. Η επιγραφή αποτελεί μέχρι σήμερα τη βασική πηγή για την ύπαρξη του τεχνίτη αυτού. Η μαρτυρία είναι σημαντική για την ιστορία της κεραμικής στην Εύβοια, διότι δείχνει ότι στη Χαλκίδα λειτουργούσαν εργαστήρια κεραμικής και ότι οι τεχνίτες τους υπέγραφαν τα έργα τους. Παρόμοιες επιγραφές είναι γνωστές και από άλλες περιοχές του ελληνικού κόσμου, όπου τα ονόματα των κεραμέων σώζονται χαραγμένα σε αγγεία.
Συνοψίζοντας, ο Επίγονος ο Χαλκιδεύς ήταν ένας κεραμέας των ελληνιστικών χρόνων, γνωστός από επιγραφή που βρέθηκε σε λαβή αγγείου κατά τις εργασίες διάνοιξης του δρόμου Χαλκίδας–Ερέτριας το 1889 και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Αθηνά. Η επιγραφή αυτή αποτελεί τη βασική ιστορική τεκμηρίωση για το πρόσωπο και μαρτυρεί την παρουσία οργανωμένης κεραμικής παραγωγής στη Χαλκίδα κατά την ελληνιστική περίοδο.Στην αρχαία ελληνική ορολογία, ο όρος αγγειοπλάστης δηλώνει τον τεχνίτη που κατασκευάζει το αγγείο στον τροχό, ενώ ο αγγειογράφος είναι εκείνος που διακοσμεί το αγγείο με ζωγραφική παράσταση. Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα από την ελληνιστική εποχή και μετά, οι δύο ιδιότητες μπορούσαν να συμπίπτουν στο ίδιο πρόσωπο, καθώς ο τεχνίτης αναλάμβανε τόσο την κατασκευή όσο και τη διακόσμηση του αγγείου.
Η ελληνιστική περίοδος (4ος–1ος αιώνας π.Χ.) χαρακτηρίζεται από μεγάλη διάδοση της κεραμικής τέχνης σε ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο. Τα εργαστήρια κεραμικής λειτουργούσαν όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και σε πολλές άλλες πόλεις, ενώ τεχνίτες μετακινούνταν συχνά από τόπο σε τόπο αναζητώντας εργασία ή αγορές για τα προϊόντα τους. Σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι παράδοξη η ύπαρξη ενός τεχνίτη από τη Χαλκίδα που αναφέρεται σε πηγές της εποχής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου